Οδοιπορικό στον Άγιο Ιωάννη τον Ρώσο

0
164

Ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου βρίσκεται στο Προκόπι και είναι αφιερωμένος στον ομώνυμο άγιο. Το Προκόπι ειναι από τα πιο φημισμένα και μεγαλύτερα χωριά της Εύβοιας και βρίσκεται στην βόρειο κεντρική πλευρά του νησιού στο κέντρο εύφορης πεδιάδας που διασχίζει ο πόταμος Κηρέας.

Ιστορικά το χωριό δημιουργήθηκε μετά τον 17ο αιώνα, συμφώνα με την παράδοση στην περιοχή υπήρχαν μικροί διάσπαρτοι οικισμοί, ενώ στο Προκόπι ήταν η έδρα του Τούρκου διοικητή από τον όποιο μετέπειτα πήρε το όνομα το χωριό και μέχρι το 1927 ονομαζόταν «Αχμέτ Αγά».Με τον ερχομό των προσφύγων από την Μικρά Ασία το 1924 το χωριό μεγάλωσε πολύ, οι προσφυγές από το Προκόπι της Καππαδοκίας έφεραν μαζί τους και το σκήνωμα του Άγιου Ιωάννη του Ρώσου. Εγκατασταθήκαν στο χωριό και μαζί με τα σπίτια τους άρχισαν να κατασκευάζουν τον ναό για τον άγιο το 1930 μια κατασκευή που διήρκησε πάνω από 30 χρόνια. Δύσκολα ήταν τα χρόνια για το Προκόπι την εποχή του πολέμου το 1940, καθώς οι γερμανοί κατακτητές έκαναν μεγάλες καταστροφές στο χωριό. Οι αγώνες των κατοίκων συνεχιστήκαν την δεκαετία του 1970, ξεσηκωθήκαν προσπάθησαν να διώξουν τους ξένους τσιφλικάδες χωρίς όμως να έχει αποτέλεσμα.

Σήμερα το Προκόπι θα λέγαμε ότι είναι ένας προορισμός για μονοήμερη εκδρομή, αλλά και σταθμός για όσους ταξιδεύουν η επιστρέφουν από την βόρεια Εύβοια, μέσω Χαλκίδας. Η μοναδική ομορφιά της περιοχής, και το προσκύνημα στο σκήνωμα του Άγιου Ιωάννη του Ρώσου, κάνουν την επίσκεψη στο Προκόπι ξεχωριστή για κάθε ταξιδιώτη.

Αξιοθέατα, αρχαιολογική χώροι η ευρήματα δεν υπάρχουν, στα στρώματα της ποταμιάς του ποταμού Κηρέα κοντά στο Προκόπι έχουν βρεθεί απολιθωμένα οστά θηλαστικών(προβοσκίδων, πιθήκων, αντιλοπών), και άλλων ζωών. Όλα τα δείγματα της βορειοκεντρικής Εύβοιας μαρτυρούν πως η πανίδα και η χλωρίδα των περιοχών του Κηρέα και του Νηλέα ήκμαζαν πολύ πριν από την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη. Μοναδικό αξιοθέατο της φύσης θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε την κοιλάδα και τα βουνά γύρω από το Προκόπι. Μοναδικό επίσης και το πλατανόδασος δεξιά και αριστερά στην κύτη του πόταμου Κηρέα. Το συναντάμε στον δρόμο από την Χαλκίδα, όταν περνάμε το στενό πέρασμα Δερβένι, μια τοποθεσία που μοιάζει σαν μικρογραφία της κοιλάδας των Τεμπών στην Θεσσαλία.

Η διαδρομή καταπληκτική, παράλληλη με το ποτάμι καλύπτει μια απόσταση 12 χιλιόμετρα περίπου με εναλλαγή τοπίων και εικόνων μέχρι το Μαντούδι. Έξω από το Προκόπι στην τοποθεσία Παρασκευόρεμα, κοντά στην κύτη του ποταμού βρίσκεται ο Μεγάλος Πλάτανος, η ηλικία του υπολογίζεται ότι είναι πάνω από 2000 χρόνια, θεωρείται σαν ένα από τα μεγαλύτερα δέντρα της Ευρώπης. Το Προκόπι έχει υψόμετρο 60 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας. Οι κάτοικοι του Προκόπι θέλοντας να τονίσουν την σημασία του δάσους και τις επιπτώσεις στην ζωή τους και στην περιοχή έφτιαξαν ένα ξύλινο μουσείο του Δάσους. Σκοπός του μουσείου είναι να προβάλει τη δασική οικονομία, τα συναφή επαγγέλματα, και τον κοινωνικό ρόλο του δάσους. Βρίσκεται επάνω στον κεντρικό δρόμο δίπλα στο δημοτικό σχολειό του Προκόπι.

 

Μεγάλος αριθμός προσκυνητών επισκέπτεται καθημερινά το ιερό λείψανο του αγίου. Το προσκύνημα του Οσίου Ιωάννη λειτουργεί κάτω από την άμεση εποπτεία της Μητρόπολης Χαλκίδας και διοικείται από πενταμελές Διοικητικό Συμβούλιο. Διατηρεί ξενώνα, ο οποίος θεμελιώθηκε το 1977 και εγκαινιάστηκε το 1989 από τον τότε Μητροπολίτη Χαλκίδας κ. Χρυσόστομο Βεργή. Είναι δυναμικότητας 160 κλινών και περιλαμβάνει ακόμα αίθουσες διαλέξεων, μουσείο κ.ά. Στις αίθουσες του φιλοξενούνται Ιερατικά Συνέδρια, Πανορθόδοξες Συνδιασκέψεις υπό την αιγίδα της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδας.Η γιορτή του Όσιου Ιωάννη του Ρώσου, είναι 27 Μαΐου, ημέρα κατά την οποία τελείται λιτάνευση του σκηνώματος του. Επίσης την τελευταία κυριακή του μήνα σεπτέμβρη γίνετε μεγάλη γιορτή εις ανάμνηση των εγκαινίων του Ναού στο Προκόπι το 1970.

 

 

 

 

 

Όσιος Ιωάννης ο Ρώσος: Ο προστάτης του ελληνισμού

Ο Ιωάννης γεννήθηκε στην Ουκρανία από γονείς Ορθοδόξους. Άλλοι ισχυρίζονται ότι γεννήθηκε στην Πολτάβα και άλλοι σε ένα μικρό χωριό της περιοχής της Μαριούπολης, κοντά στο Αζόφ, μιας περιοχής που από τον 15ο αιώνα και μέχρι τον πρώτο μεγάλο Ρωσοτουρκικό Πόλεμο, στις αρχές του 1700, είχε μετατραπεί σε θέατρο συγκρούσεων.       Ο Ιωάννης, σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες, γεννήθηκε το 1690 και όταν ενηλικιώθηκε κατατάχθηκε στον στρατό του τσάρου. Την περίοδο 1710-1711, κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού Πολέμου πιάστηκε αιχμάλωτος, μαζί με χιλιάδες άλλους Ρώσους, από τους Τατάρους. Οι Τάταροι, όπως συνηθίζονταν τότε, πούλησαν τους αιχμαλώτους σε Τούρκους αγάδες, αφού τους υποχρέωσαν να περπατούν μήνες ολόκληρους δεμένοι με αλυσίδες και νηστικοί.

Aπό την αιχμαλωσία βρέθηκε στα σκλαβοπάζαρα και από κει στη δούλεψη του υπάρχου του Προκοπίου, στην Καππαδοκία. Τότε οι Τούρκοι αξιωματούχοι χρησιμοποιούσαν τους σκλάβους για τις δουλειές του σπιτιού, αλλά και στα κτήματα, προσφέροντας λίγο φαγητό και έναν μικρό χώρο να κοιμούνται, μακριά από το σπίτι. Οι περισσότεροι, με αντάλλαγμα καλύτερες συνθήκες ζωής, πίεζαν τους σκλάβους να γίνουν μουσουλμάνοι. Πολλοί ασπάστηκαν τότε το Ισλάμ, φορώντας τη στολή του γενίτσαρου. Υπήρχαν, όμως, και αυτοί που έμειναν πιστοί στη θρησκεία τους. Για αυτούς δεν υπήρχε έλεος. Βασανιστήρια, πείνα και εξαντλητική εργασία και φρικτό τέλος.

Τέτοια ήταν και η τύχη που επεφύλαξε τον πρώτο καιρό στον Ιωάννη ο ύπαρχος του Προκοπίου. Ο νεαρός σκλάβος αρνήθηκε να ασπαστεί το Ισλάμ και επέμενε να φροντίζει τους στάβλους του και να κοιμάται μέσα σε αυτούς «ακλινής και άσειστος Θείω Πνεύματι».

Αργότερα, και αφού επέμενε να κοιμάται στους στάβλους, αρρώστησε και, διαισθανόμενος ότι πλησίαζε το τέλος του, ζήτησε να κοινωνήσει. Μπορεί ο αφέντης του να αγαπούσε τον Ιωάννη, ωστόσο Χριστιανοί και μουσουλμάνοι δεν συμβίωναν και τόσο αρμονικά. Ήταν, δε, φορές που οι δύο κοινότητες συγκρούονταν κυρίως για θέματα πίστης. Ο ιερέας Θόδωρος Παπαδόπουλος, φοβούμενος τον φανατισμό των Τούρκων, απέφυγε να μεταφέρει τη θεία κοινωνία στο δισκοπότηρο, για να μην το δουν, κι έτσι τη μετέφερε μέσα σε ένα μήλο.

Ο Ιωάννης λίγο αργότερα εκοιμήθη. Άνθρωποι του αγά ειδοποίησαν τους ιερείς και τους Χριστιανούς προκρίτους, οι οποίοι ανέλαβαν την κηδεία. Μάλιστα, ο Τούρκος αγάς, σε ένδειξη σεβασμού, τοποθέτησε στο φέρετρο πολύτιμο τάπητα. Ο πρώτος κύκλος της πορείας του Ιωάννη του Ρώσου έκλεισε με τον ενταφιασμό του σε χριστιανικό νεκροταφείο, στις 27 Μαΐου του 1730. Σύμφωνα με την παράδοση, ο ιερέας που τον κοινώνησε είδε στον ύπνο του τον Νοέμβριο του 1733 τον Ιωάννη, ο οποίος του είπε ότι το σώμα του παρέμενε άφθαρτο και ότι θα έπρεπε να τον ξεθάψουν, καθώς και ότι θα ήταν στο εξής ο προστάτης τους. Το όραμά του ο ιερέας το εκμυστηρεύτηκε στους Χριστιανούς του Προκοπίου, οι οποίοι τελικά ανέλαβαν την εκταφή. Τότε διαπιστώθηκε ότι πράγματι η σορός του Ιωάννη ήταν άφθαρτη. Εκτός από αυτό, υπήρχε και ένα άλλο σημάδι που έδειχνε ότι κάτι διαφορετικό, κάτι πέρα από τις ανθρώπινες δυνάμεις εξελίσσονταν στο Προκόπι. Σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής, ένα φως από τον ουρανό φώτιζε τον τάφο και «ήταν ορατό από Χριστιανούς και μουσουλμάνους».

 

Το ιερό λείψανο μεταφέρθηκε στον Άγιο Γεώργιο, την εκκλησία που οι πιστοί είχαν φτιάξει λαξεύοντας τον βράχο. Στη συνέχεια, και ενώ η φήμη για το ευωδιασμένο λείψανο του αγίου ξεπερνούσε τα όρια της Μικράς Ασίας, φιλοξενήθηκε στον νεόχτιστο ναό του Μεγάλου Βασιλείου. Τελικά, το λείψανο μεταφέρθηκε στον ναό που χτίστηκε προς τιμήν του, τοποθετήθηκε σε λάρνακα και για δεκάδες χρόνια λατρευόταν από τους κατοίκους της περιοχής, Χριστιανούς και Οθωμανούς.

 

 

 

 

Η μεταφορά του ιερού λειψάνου και οι… περιπέτειες

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών, άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για τους κατοίκους του Προκοπίου Καππαδοκίας. Το τέλος ήρθε τον Ιούλιο του 1924, όταν στο πλαίσιο της ανταλλαγής πληθυσμών έφτασαν στο Προκόπι 300 τουρκικές οικογένειες από τις περιοχές της Φλώρινας, της Καστοριάς και της Έδεσσας. Ο ελληνικός πληθυσμός, μεταφέροντας όσα αντικείμενα επέτρεπαν οι Τούρκοι, συγκεντρώθηκε σε ειδικούς χώρους. Με την ολοκλήρωση της ανταλλαγής, βάσει του σχεδίου της ελληνικής κυβέρνησης για την αποκατάσταση των προσφύγων, επιλέχτηκε για τους προερχόμενους από το Προκόπι της Καππαδοκίας η περιοχή μεταξύ της Αγίας Άννας και του Μαντουδίου, στο χωριό Αχμέτ Αγά, στην Εύβοια. Η επιλογή του συγκεκριμένου τόπου έγινε γιατί εκεί υπήρχαν τα μεταλλεία -και, κατά συνέπεια, εργασία-, αλλά και μια τεράστια έκταση 45.000 στρεμμάτων, το περιβόητο τσιφλίκι του Άγγλου κτηματία Νόελ Μπέικερ. Οι πρόσφυγες προωθήθηκαν στο χωριό Αχμέτ Αγά, το οποίο μετονομάστηκε σε Νέο Προκόπι.

Οι παλιότεροι κάτοικοι του Προκοπίου υποστηρίζουν ότι κάποιοι ήθελαν να κρατήσουν το λείψανο στη Χαλκίδα, προκαλώντας την οργή των προσφύγων, οι οποίοι ξημερώματα της 5ης Ιουνίου του 1925 πήραν κρυφά το λείψανο και το μετέφεραν στο Νέο Προκόπι. Τότε, με τη συνοδεία δεκάδων πιστών, μετέφεραν το λείψανο στους δρόμους της υπό διαμόρφωση νέας τους πατρίδας, αλλά και στις γύρω περιοχές του Μαντουδίου, της Αγίας Άννας και της Στροφυλιάς. Μετά την πρωτόγνωρη για τα δεδομένα της περιοχής λιτανεία, το σκήνωμα του οσίου τοποθετήθηκε στον ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, όπου παρέμεινε μέχρι τις 27 Μαΐου του 1951. Τη χρονιά εκείνη το σκήνωμα μεταφέρθηκε στον ναό που κτίστηκε προς τιμήν του Αγίου Ιωάννη, μέσα σε ασημένια λάρνακα που κατασκευάστηκε σε χρυσοχοείο στη Χαλκίδα, όπου παραμένει μέχρι και σήμερα.

 

Πως θα πάτε: Μέσω Χαλκίδας για όσους μένουν στην νότια Ελλάδα, και για την κεντρική και βόρεια Ελλάδα, μέσω των πορθμείων Αρκίτσα Φθιώτιδας για Λουτρά Αιδηψού, και Γλύφα Πελασγία Φθιώτιδας για Aγιόκαμπο.

Αποστάσεις: Το Προκόπι βρίσκεται σε απόσταση 48 χιλιόμετρων από την Χαλκίδα.

Προκόπι – Αθήνα 125 χιλιόμετρα.

Προκόπι – Λουτρά Αιδηψού 60 χιλιόμετρα μέσω Λίμνης.

Προκόπι – Aγιόκαμπος 71 χιλιόμετρα μέσω Λίμνης, Λουτρά Αιδηψού.

Προκόπι – Ιστιαία 63 χιλιόμετρα, μέσω, Λίμνης, Βουτά.

Προκόπι – Αγία Άννα 22 χιλιόμετρα.

Προκόπι – Λίμνη 30 χιλιόμετρα.

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here